و در احاديث و در لغت به كار مىبرند و شمارهء كتابهايى كه در موضوع غريب القرآن ، يا غريب الحديث يا غريب اللغة تأليف شده و در ضمن تأليفات متقدمين از علماى علوم قرآن و حديث و لغت نام آنها برده شده كم نيستند . ابن نديم زير عنوان « الكتب المؤلّفة فى غريب القرآن » تعدادى از اين كتابها را از علمايى همچون ابو عبيده و مؤرج سدوسى و ابن قتيبه و ابو زيد بلخى و ديگران آورده و در شرح حال علمايى همچون ابن كامل كه او را يكى از مشهورين علما در علوم قرآن شمرده ، دو كتاب يكى به نام « غريب القرآن » و ديگرى به نام « التقريب فى كشف الغريب » ذكر كرده و از مؤلفات ابو بكر نقاش كه يكى از قرّاء معروف مدينه بوده كتابى به نام « كتاب الاشارة فى غريب القرآن » نام برده و از محمد بن قادم و ابن عاصم كه هر دو از شاگردان و پيروان فرّاء ، عالم معروف نحو بودند و همچنين از ابو عمر شيبانى استاد احمد بن حنبل از هركدام يك كتاب به نام « كتاب غريب الحديث » ذكر كرده و از چند تن از عارفان به لغت هم مانند ابو مهديه و ابو مسحل كتابى در « غريب » نام برده و دربارهء جهم بن خلف گفته كه او عالم به غريب و شعر بوده است . « 1 » از كتاب كاروند جز همين وصفى كه در كتاب جاحظ از آن ديده مىشود اثر ديگرى در دست نيست ، ولى چنان كه گفته شد از تكه‌هايى كه از نوشته‌هاى ساسانى به‌طور پراكنده در مآخذ ادبى عربى ترجمه يا اقتباس و نقل شده‌اند ، مىتوان كلياتى در اين زمينه به دست آورد . در اينجا شايد اشاره به اين نكته بىفايده نباشد كه چون غالب مطالبى كه در كتابهاى ادبى عربى از نوع كتابهاى جاحظ يا عيون الاخبار ابن قتيبه يا كتاب الكامل مبرّد و نظاير اينها نقل شده‌اند گلچينى بوده‌اند از مطالب مختلف و حكايات يا نكته‌هايى كه بديع يا جالب به نظر مىرسيده‌اند به مصداق همين تعريفى كه براى ادب كرده و گفته‌اند الادب هو الاخذ من كل شيى يطرف يعنى ادب

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 22 ، 33 ، 35 ، 43 ، 46 ، 67 ، 68 . نيز نك : عيون الاخبار ، ج 1 ، ص 45 و 46 زير عنوان « قرأت فى التاج انّ ابرويز قال لكاتبه » .